Η ΠΟΛΗ ΑΡΤΑ

Η σημερινή Άρτα είναι κτισμένη πάνω στην αρχαία Αμβρακία, στην αριστερή όχθη του ποταμού Αράχθου και ανεβαίνει αμφιθεατρικά στους βoρειοδυτικούς πρόποδες του λόφου, που από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα ονομάζεται Περάνθη.

Ο πληθυσμός της πόλης είναι περίπου 40.000. Απέχει απ' την Αθήνα 360 χλμ. Την κοσμούν οι βυζαντινές της εκκλησίες, το κάστρο της, το ρολόϊ της, αξιόλογα νεοκλασικά κτίρια και πάνω απ' όλα το θρυλικό Γεφύρι της.

H Aρτα είναι έδρα του ΤΕΙ Ηπείρου. Από μέσα της περνάει ο εθνικός δρόμος Αντιρίου - Ιωαννίνων με δυνατότητα παράκαμψής της από το τμήμα της "Ιονίου Οδού" που έχει δοθεί στην κυκλοφορία. Μεγάλο μέρος του κέντρου της είναι πεζοδρομημένο. Κυριότερο τουριστικό πόλο έλξης αποτελούν το θρυλικό "Γεφύρι" της και η Βυζαντινή εκκλησία "Παναγία η Παρηγορήτισσα".

Στις όχθες του ποταμού της κατασκευάζεται πάρκο με τεχνητή λίμνη.

Καύχημά της η γυναικεία ομάδα χάντμπωλ που κατέχει το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα για πολλά χρόνια.

Υπάρχουν Πολιτιστικοί Σύλλογοι με πλούσια δράση και θεατρική δραστηριότητα, Αθλητικοί Σύλλογοι, Υπαίθριο Θέατρο στο Κάστρο, Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο, Εκθεσιακό Κέντρο.

 

ΟΙ ΝΑΟΙ ΜΑΣ

ΠΑΝΑΓΙΑ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΣΣΑ Πρόκειται για μεγαλοπρεπή ναό, τιμωμένο στη μνήμη του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. 'Ηταν το καθολικό σταυροπηγιακής μονής, γυναικείας, κατά τον 16ο αιώνα. Κτίστηκε μεταξύ των ετών 1283 και 1296 από τον δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρο Α' Κομνηνάγγελο Δούκα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν : η εξωτερική μορφή του ναού, το σύστημα στήριξης του κεντρικού τρούλου, η γλυπτική και ψηφιδωτή διακόσμηση, οι τοιχογραφίες, οι επιγραφές και τα ελάχιστα τμήματα του αρχικού μαρμάρινου τέμπλου. Ανατολικά του ναού σώζονται 16 κελλιά και νότια η τράπεζα ή εστιατόριο, που αναστηλώθηκε και στεγάζει μικρό μουσείο ευρημάτων, κυρίως από την Αρχαία Αμβρακία.

 

 

ΑΓΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ Ο Ναός κτίσθηκε κατά το πρώτο ήμισυ του 13ου αιώνα, από την Θεοδώρα, σύζυγο του Δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β' Κομνηνάγγελου Δούκα. Αρχικά αποτελούσε το καθολικό γυναικίας μονής (μονή Αγίου Γεωργίου). Μετά το θάνατο του συζύγου της, η Θεοδώρα εμόνασε στο μοναστήρι αυτό . Εκεί πέθανε και τάφηκε. Επειδή σ' όλη τη ζωή της η Θεοδώρα ανέπτυξε μεγάλη κοινωνική και φιλανθρωπική δράση, μετά το θάνατό της οι κάτοκοι την ανεγνώρισαν ως αγία και πολιούχο της Αρτας, μετονόμασαν δε το ναό σε ναό Αγίας Θεοδώρας. Η μνήμη της γιορτάζεται στις 11 Μαρτίου από τους κατοίκους της Αρτας και των γύρω περιοχών. Ο αρχικός ναός είχε τον τύπο τρίκλητης βασιλικής με πολλά ελληνιστικά στοιχεία. Τα κιονόκρανα του καθολικού, προερχόμενα από αρχαίο ή παλαιοχριστιανικό ναό παρουσιάζουν ενδιαφέρον όπως και ο μαρμάρινος διάκοσμος του κυρίως ναού.

 

ΑΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Κομψός βυζαντινός ναός, μορφής μονόκλιτης βασιλικής. Αργότερα προστέθηκαν δύο χαμηλότερες πτέρυγες. Ο ναός έχει πλούσια εξωτερική κεραμοπλαστική διακόσμηση, που δίνει χάρη και γραφικότητα στο μνημείο. Τα εφυαλωμένα αβακίδια και δύο εφυαλωμένοι πίνακες ( των Τριών Ιεραρχών και της Σταυρώσεως ) της ανατολικής πλευράς τους ναού αποσπούν την προσοχή του επισκέπη. Ο ναός θεωρείται νεότερος της Παρηγορήτισσας, ίσως των αρχών του 14ου αιώνα.

 

 

 

Ι.Μ. ΚΑΤΩ ΠΑΝΑΓΙΑΣ Το καθολικό της μονής είναι κτίσμα των μέσων του 13ου αιώνα μ.Χ. Τα άλλα κτίσματα ανανεώθηκαν αρκετές φορές. Τα τελευταία χρόνια έγινε μεγάλη προσπάθεια συντήρησής τους. Οι εξωτερικές επιφάνειες των τοίχων του καθολικού παρουσιάζουν πλούσια διακόσμηση με πλίνθινα κοσμήματα. Οι τοιχογραφίες είναι του 18ου μ.Χ. αιώνα, πλην μερικών στο διακονικό, που είναι σύγχρονες με την κατασκευή του ναού (13ος αιώνας). Σήμερα στη μονή (είναι γυναικεία) λειτουργεί εργαστήριο υφαντικής, με σημαντική παραγωγή ταπήτων κλπ. Η μονή βρίσκεται στα ΝΔ της Άρτας.

ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ Μικρός αξιόλογος ναός του 17ου ή 18ου αιώνα μ.Χ. Είναι μονόκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, με καλής τέχνης τοιχογραφίες και ενδιαφέρουσα γραπτή επιγραφή πάνω από τη θύρα της εισόδου. Το δάπεδο αποτελείται από μεγάλες πέτρες, προερχόμενες ίσως από το εκεί κοντά τοίχος της Αρχαίας Αμβρακίας.

 

ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΑΣΣΟΠΙΤΡΑ Μικρός ναός στην πλατεία Μονοπωλείου. Είναι ξυλόστεγος, μονόκλιτος (βασιλική). Στη δυτική πλευρά του είναι εντοιχισμένο μαρμάρινο θωράκιο με ανάγλυφο σταυρό και κόμβους. Χτίστηκε στα μέσα του 18ου μ.Χ. αιώνα, αλλά το 1818 καταστράφηκε από το μεγάλο κυπαρίσσι που έπεσε πάνω του και ανοικοδομήθηκε μετά την απελευθέρωση της Άρτας. Σ' αυτόν το ναό, πριν καταστραφεί, διδάχτηκε τα πρώτα γράμματα ο Νικόλαος Σκουφάς.

 

ΑΓΙΟΣ ΜΕΡΚΟΥΡΙΟΣ - ΕΙΣΟΔΙΑ ΘΕΟΤOΚΟΥ Ναός δίπλα στο Μητροπολιτικό κτίριο. Είναι βασιλική ξυλόστεγη που εσωτερικά χωρίζεται με κίονες σε τρία κλίτη. Ο άμβωνας και το δεσποτικό έχουν εντοιχισμένα μαρμάρινα γλυπτά.Ο άμβωνας και το δεσποτικό έχουν ποικιλθεί με σεντέθι. Ο ναός χτίστηκε το 1800, ίσως επί παλαιότερου ναού που καταστράφηκε, σε λοφίσκο με εξαίρετη θέα, στο βορειότερο σημείο της πόλης, όπου και η καμπή του ποταμού Αράχθου. Αποτέλεσε τη Μητρόπολη της Άρτας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το Μητροπολιτικό κτίριο χτίστηκε το 1726. Ναός και Μητροπολιτικό γραφείο περιβάλλονται από μεγάλο κήπο και αυλή. Αξιόλογο είναι και το πρόπυλο, κιονοστήρικτο με ξύλινη στέγη.

 

Ι.Μ. ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ (ΠΑΝΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΘΕΟΤΟΚΟΥ) Βρίσκεται στο ΝΑ τμήμα της Άρτας, πάνω στο λόφο Περάνθη. Πρωτοχτίστηκε τον 14ο αιώνα μ.Χ. αλλά καταστράφηκε πολλές φορές. Τη σημερινή της μορφή έχει από το 1836, με επισκευές και βελτιώσεις κατά το 1856. Μεταπολεμικά επεκτάθηκε και σήμερα λειτουργεί γηροκομείο και οικοτροφείο. Τμήμα της μονής είναι χτισμένο πάνω στο τοίχος της Αμβρακίας.

 

ΜΟΥΣΕΙΑ

Λαογραφικό Μουσείο Σκουφάς

Χτισμένο το 1864 από αυστριακό αρχιτέκτονα, χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως φυλάκιο της γέφυρας και αργότερα ως μεθοριακός σταθμός των Τούρκων, όταν μετά τη συνθήκη του 1881 τα σύνορα της Ελλάδας και της Τουρκίας ήταν στη μέση του Γεφυριού της Άρτας.

Είναι ένα διόροφο νεοκλασικό  οίκημα πλάι στο Γεφύρι και έχει σκοπό να παρουσιάσει την τοπική λαϊκή παράδοση.

[Γέφυρα Αρτας, τηλ.: 26810-22192]


Ιστορικό Μουσείο Σκουφά

Εχει θέμα του την ιστορία της Αρτας από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή και έχει οργανωθεί με βάση τις σύγχρονες αντιλήψεις της επιστήμης της μουσειολογίας, σύμφωνα με τις οποίες τα μουσεία είναι ζωντανοί χώροι παιδείας.

Στο χώρο του μουσείου δημιουργήθηκαν σκηνογραφικές συνθέσεις, με την βοήθεια των οποίων ο επισκέπτης, περνώντας απο την μια αίθουσα στην άλλη, παρακολουθεί κατά χρονολογική σειρά και μαθαίνει την ιστορία της Άρτας, με τρόπο ευχάριστο και κατανοητό.

[Πλατεία Σκουφά, τηλ.:  26810-22795]


Παρηγορήτισσα - Αρχαιολογική Συλλογή

Στην Αρχαιολογική Συλλογή, η οποία στεγάζεται στην τράπεζα (εστιατόριο) της άλλοτε μονής της Παρηγορήτισσας, παρουσιάζονται ευρήματα που προέρχονται κυρίως από τις ανασκαφές της Άρτας καθώς και από την ευρύτερη περιοχή του νομού. Στις επτά προθήκες που περιλαμβάνει η έκθεση παρουσιάζονται πήλινα και χάλκινα αγγεία, ειδώλια , κοσμήματα και διάφορα άλλα μικροαντικείμενα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν πήλινες μήτρες ειδωλίων και τα σύγχρονα εκμαγεία τους από το εραστήριο του Σατύρου, κοροπλάστη του 4ου π.χ. αιώνα. Σε δύο προθήκες παρουσιάζονται ευρήματα από τα δύο νεκροταφεία της αρχαίας πόλης, ενώ σε δύο άλλες έχουν εκτεθεί, μαζί με τα ευρήματα της Αμβρακίας, αντικείμενα από άλλες περιοχές του νομού Άρτας. 

Αξιοπρόσεκτα είναι τα πήλινα ειδώλια και τα ανάγλυφα πλακίδια απο το σπήλαιο κουδουνότρυπα, που ήταν αφιερωμένο από τα αρχαία έως τα ελληνιστικά χρόνια στην λατρεία των Νυμφών του Ερμή και του Πανός.

Εκτός των προθηκών εκτίθενται επιτύμβιες στήλες (4ος αιώνας π.χ και ελληνιστικοί χρόνοι), αναθηματικά ενεπίγραφα βάθρα και λίγα γλυπτά (ελληνιστικών - ρωμαϊκών χρόνων).

Ιδιαίτερα σημαντική για την ιστορία της Αμβρακίας και της Ηπείρου γενικότερα είναι η αετωματική ενεπίγραφη στήλη (2ος αιώνας π.χ), που σώζει το κείμενο της συνθήκης καθορισμού ορίων μεταξύ της Αμβρακίας και της γειτονικής πόλης Χαράδρου .

[τηλ.: 26810-28692 & 71700]

(στοιχεία από τη Νομαρχία Αρτας)

 

ΤO ΓΕΦΥΡΙ MΑΣ

Το σύμβολο της πόλης. Γνωστό για την αρχιτεκτονική του αλλά και για το μύθο που το πλαισιώνει ο οποίος θέλει τον Πρωτομάστορα να θάβει τη γυναίκα του στα θεμέλια του για να το "στεριώσει".

Η αρχική κατασκευή χρονολογείται μάλλον στην εποχή του Πύρρου (3ος πΧ αιώνας). Από τότε δέχθηκε πολλές προσθήκες και αλλαγές με τελευταία αυτή του 1612.

Ο θρύλος του έγινε δημοτικό τραγούδι, θέμα για έξι θεατρικά έργα (Βουτιερίδης, Καζαντζάκης, Χόρν, Λάμπρου, Θεοτοκάς, Βρεττάκος),ενώ γράφηκαν δύο όπερες (Καλομοίρης, Σαμοϊλης), και πολλές σχετικές λαογραφικές (κυριότερες των Γ. Μέγα, Γκ. Κοκκιάρα, Δ. Χατζή) μελέτες. Και βέβαια αφθονούν γκραβούρες, ζωγραφικοί πίνακες και άλλα έργα τέχνης με θέμα το γεφύρι της Άρτας.

Στην ανατολική άκρη του, υπάρχει ο «πλάτανος του Αλή»,όπου ο Αλή-Πασάς των Ιωαννίνων κρεμούσε τους αγωνιστές της Επανάστασης του 1821.